Kredyt przed świętami: co sprawdzić w umowie, zanim podpiszesz
Przedgrudniowe promocje i szybka gotówka na prezenty kuszą, ale to właśnie wtedy łatwo podpisać umowę pożyczki bez dokładnego przeczytania kosztów. Poniżej jest lista punktów, które warto sprawdzić przed podpisem.
Końcówka roku to czas wydatków: prezenty, wigilijny stół, czasem wyjazd na ferie zimowe zaplanowany z wyprzedzeniem. Część osób sięga wtedy po kredyt konsumencki, limit na karcie albo pożyczkę online. Zanim cokolwiek podpiszesz, sprawdź koszt całkowity, a nie tylko wysokość miesięcznej raty.
Rata to nie wszystko: dlaczego liczy się koszt całkowity
Reklama zwykle pokazuje niską miesięczną ratę i szybką decyzję. Tymczasem o tym, ile naprawdę zapłacisz, mówią inne liczby: całkowita kwota do zwrotu, łączne koszty kredytu oraz RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyrażona w procentach. RRSO uwzględnia odsetki i pozaodsetkowe opłaty, dlatego pozwala porównać oferty między sobą. Im dłuższy okres spłaty, tym większa kwota odsetek, nawet jeśli rata wydaje się przystępna.
Co musi zawierać umowa
Kredytodawca ma obowiązek przedstawić przed zawarciem umowy kilka kluczowych informacji w formie wyraźnie wyodrębnionej, w tym RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty oraz harmonogram spłat. Jeśli tych danych nie ma w dokumencie albo są rozmyte, to sygnał ostrzegawczy. Zwróć uwagę także na:
- oprocentowanie stałe lub zmienne i zasady jego zmiany,
- prowizję i opłaty przygotowawcze, które mogą być liczone od kwoty kredytu,
- ubezpieczenie dodatkowe, czy jest obowiązkowe, czy dobrowolne i ile kosztuje,
- opłaty za wcześniejszą spłatę oraz zasady ich naliczania,
- konsekwencje opóźnienia w płatności, w tym odsetki za opóźnienie i koszty windykacji.
Porównanie typowych form pożyczania
Różne produkty mają inne koszty i inne ryzyko. Poniższa tabela pokazuje, na co zwrócić uwagę w każdym przypadku. Nie są to stałe zasady dla wszystkich ofert, dlatego zawsze sprawdzaj warunki konkretnej umowy.
| Forma | Na co uważać | Pytanie do sprzedawcy lub banku |
|---|---|---|
| Kredyt gotówkowy | Prowizja, ubezpieczenie dodatkowe, długi okres spłaty | Ile wyniesie całkowita kwota do zwrotu? |
| Limit na karcie kredytowej | Odsetki liczone od dnia transakcji, jeśli nie spłacisz całości w terminie | Jak naliczane są odsetki przy spłacie części salda? |
| Odroczona płatność w sklepie | Opłaty za zwłokę i brak jasnego RRSO w reklamie | Czy istnieje dodatkowy koszt, jeśli nie zapłacę w terminie? |
Zakupy na raty a prawo do odstąpienia
Przy umowach zawieranych na odległość, na przykład w sklepie internetowym, konsument ma co do zasady prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Dotyczy to także umowy o kredyt konsumencki zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Termin liczy się od dnia zawarcia umowy, a w niektórych sytuacjach od dnia otrzymania dodatkowych informacji. Jeśli odstąpisz od umowy kredytowej, musisz zwykle zwrócić kwotę kredytu wraz z odsetkami naliczonymi do dnia zwrotu, a także ewentualnie poniesione koszty. Szczegóły warto sprawdzić w dokumencie umowy i w informacji przedkontraktowej.
Pięć kroków przed podpisem
- Policz budżet na najbliższe miesiące, uwzględniając także styczeń, kiedy wydatki świąteczne zwykle się kończą, a rachunki wracają do normy.
- Porównaj co najmniej trzy oferty, patrząc na RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty, nie na samą ratę.
- Sprawdź, czy ubezpieczenie jest dobrowolne. Jeśli sprzedawca uzależnia zawarcie umowy od jego wykupienia, dopytaj o alternatywy.
- Zapisz w kalendarzu termin każdej raty i ustaw przypomnienie kilka dni wcześniej.
- Poproś o kopię umowy i zachowaj ją razem z informacją przedkontraktową.
Gdy spłata zaczyna sprawiać kłopot
Jeśli widzisz, że nie dasz rady z ratą, nie zwlekaj z kontaktem z kredytodawcą. Banki i firmy pożyczkowe zwykle mają procedury restrukturyzacji, na przykład wydłużenie okresu spłaty lub czasowe zawieszenie płatności. Odkładanie kontaktu zwykle kończy się naliczeniem kolejnych odsetek i kosztów windykacji. W sprawach spornych, na przykład gdy naliczone opłaty wydają ci się nieuzasadnione, warto skorzystać z pomocy powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów albo sprawdzić stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W konkretnej sytuacji dobrze jest też skonsultować się z doradcą finansowym lub prawnikiem.
Pamiętaj, że pożyczka na prezenty to zobowiązanie na wiele miesięcy. Jeśli kwota, którą chcesz pożyczyć, jest większa niż to, co realnie możesz co miesiąc odłożyć, lepiej zmniejszyć wydatki albo rozłożyć je w czasie, niż wchodzić w zobowiązanie, które będzie obciążać budżet przez kolejny rok.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wcześniej spłacić kredyt bez dodatkowych kosztów?
Zależy od umowy. Ustawa o kredycie konsumenckim pozwala na wcześniejszą spłatę, a kredytodawca może pobrać zwrot kosztów tylko w określonych granicach i pod warunkiem, że wprost to przewidział w umowie. Sprawdź zapisy dotyczące opłat za wcześniejszą spłatę.
Czy kredytodawca może odmówić wykupienia ubezpieczenia z kredytu?
Jeśli ubezpieczenie jest dobrowolne, nie może od tego uzależniać przyznania kredytu. Gdy jednak ubezpieczenie jest warunkiem udzielenia określonej oferty, powinieneś zostać o tym jasno poinformowany przed podpisaniem umowy.
Co zrobić, gdy otrzymałem ofertę bez podanego RRSO?
Nie podpisuj umowy, dopóki nie uzyskasz tej informacji na piśmie. RRSO jest obowiązkowym elementem informacji przedkontraktowej, więc jego brak powinien skłonić cię do zadania pytań lub rezygnacji z oferty.
Zdjęcie: Cytonn Photography / Unsplash


